خطرات چراغ های مخصوص رشد گیاه برای انسان


اشکان پاشامهر

Photonics reviewed by Ashkan Pashamehr, MScOE, SBUM-NC. By Shokofe Ashrafi. Updated on January 16, 2024.


خلاصه مطلب

با گسترش استفاده از چراغ های مخصوص رشد گیاه، این سوال بسیار مطرح می شود که آیا نور چراغ های گلخانه ای و مخصوص رشد گیاه برای چشم انسان خطراتی دارد یا خیر؟ در این مقاله پاسخی کوتاه و جامع به این موضوع خواهیم داد. در داخل خانه منابع نوری دیگری هستند که همواره ما را در معرض خطر قرار می دهند که حتما باید مورد توجه قرار گیرند.

یک سوال مهم

چراغ رشد

با گسترش استفاده از چراغ های مخصوص رشد گیاه، پرسشی اخیراً در مورد زیان‌آوری چراغ‌های رشد برای انسان مطرح شده است، این سوال مهم پاسخی نسبتاً پیچیده دارد که هم باید گفت بله و هم باید گفت خیر. همه چیز بستگی به نحوه استفاده از این چراغ ها دارد و مهم تر اینکه در طی روز با نورهای مضر بسیاری سروکار داریم. بسیاری از افراد برای پرورش گیاهان و گل های زینتی خود، با کمبود نور طبیعی مواجه هستند، اما ترس از وجود خطرناک نور مخصوص رشد گیاه، آن ها را در استفاده از این چراغ ها  دچار تردید کرده است. آیا این ترس توجیه علمی دارد؟ 

پاسخ کوتاه به این سوال مهم خیر می باشد، اما با یک شرط

اگر این مقاله را بطور کامل بخوانید، این شرط مهم را بخوبی درک خواهید کرد.

هر منبع نوری که نور مرئی تولید می‌کند، می‌تواند برای انسان زیان‌آور باشد. حتی نور خورشید که برای زندگی انسان ضروری است، اگر بیش از حد به آن نگاه کنیم، می‌تواند برای چشم و پوست مضر باشد.

تاثیر انواع چراغ ها بر چشم

در خانه، منابع نوری مختلفی وجود دارند که می‌توانند برای انسان زیان‌آور باشند. از جمله این منابع نوری می‌توان به لامپ‌های رشته‌ای، لامپ‌های مهتابی، لامپ‌های هالوژن اشاره کرد. چراغ‌های مهتابی و هالوژن معمولاً دارای نور سفید هستند که می‌تواند باعث خستگی چشمی شود، به ویژه در محیط‌های با نور مصنوعی بیش از حد. این خستگی می‌تواند منجر به سردرد، عدم تمرکز و افزایش استرس چشمی شود.

چراغ‌های هالوژن و مهتابی ممکن است حاوی اشعه ماوراء بنفش (UV) باشند که برای چشم انسان مضر است. اشعه UV می‌تواند باعث آسیب به کره چشم، لنز و سایر اجزای چشم شود. نور چراغ‌های HPS، ممکن است دارای نور زرد-نارنجی با ترکیبات طیف نوری نامناسب باشند. این تغییرات در طیف نور ممکن است اثرات مخربی را بر روی دید چشمی ایجاد کند. بطور کلی منابع نوری LED مضرات بسیار کمتری برای چشم انسان دارند.

لامپ‌های رشد، به دلیل تکنولوژی پیشرفته‌تری که دارند، نسبت به سایر منابع نوری، زیان‌های کمتری دارند. با این حال، اگر به چراغ‌های رشد به صورت مستقیم نگاه کنیم، باز هم می‌تواند برای چشم مضر باشد.

خطرناک ترین منبع نوری 

در واقع، یکی از منابع نوری آلوده و مخرب در داخل خانه، صفحه نمایش‌های کامپیوتر، تلویزیون و موبایل ها هستند. اگر به سلامتی خود اهمیت می‌دهید، باید در مورد استفاده از این وسایل محتاط تر باشید. تمرکز طولانی مدت بر روی این صفحات الکترونیکی ممکن است باعث خستگی چشمی، خشکی چشم، و حتی افزایش ریسک بروز مشکلات چشمی مانند نزدیک بینی شود.

تمرکز طولانی بر صفحه نمایش می‌تواند باعث خستگی چشم شود. این مشکل به نام "خستگی چشمی دیجیتال" یا "چشم خشک دیجیتال" هم شناخته می‌شود. نور آبی که از صفحه‌های نمایش الکترونیکی منبع می‌گیرد، ممکن است الگوهای خواب را تحت تأثیر قرار دهد و باعث مشکلات در خواب شود، به خصوص اگر در ساعات شب از این دستگاه‌ها استفاده شود.

خطرناک ترین نوری که روزانه با آن مواجه هستیم نور صفحات نمایش می باشد.

نور آبی چیست و چرا می تواند مضر باشد؟

نور آبی که به عنوان "نور مرئی پرانرژی" (HEV) نیز شناخته می شود، طول موجی در طیف نور مرئی است که توسط چشم انسان قابل درک است. همانورکه می دانید طول موج های نور مرئی و غیر مرئی بر حسب نانومتر (nm) اندازه گیری می شود و به طور کلی هر چه طول موج کوتاه تر باشد، انرژی بیشتری دارد . نور آبی یک نور با طول موج کوتاه است، به این معنی که مقادیر بیشتری انرژی تولید می کند.

بر خلاف سایر طیف های نوری، چشم ها نمی توانند به طور موثر نور آبی را فیلتر کنند، بنابراین بیشتر  از طریق چشم به شبکیه چشم نفوذ می کنند. صفحات نمایش تلوزیون و موبایل ها بعنوان یک منبع نور آبی به همین دلیل است که برای چشم انسان مضر است.

تفاوت های کلیدی بین منابع طبیعی نور آبی مانند نور طبیعی  روز و منابع مصنوعی نور آبی مانند نور دستگاه های دیجیتال، وجود دارد. نور بسیاری از صفحات نمایش در طول موج 435-440 نانومتر به اوج خود می رسند. این محدوده با نگرانی قابل توجهی در تحقیقات پزشکی و سلامتی مرتبط است.

نور رشد گیاه
منابع نور آبی با انرژی بالا

ما تقریباً بطور ثابت همواره در معرض نور آبی هستیم. بزرگترین منبع نور آبی نور خورشید است، اما نور آبی، از لپ تاپ ها و مانیتورهای کامپیوتر، گوشی های هوشمند، تبلت ها، تلویزیون، لامپ های فلورسنت و CFL نیز ساطع می شود. قرار گرفتن در معرض نور آبی  دستگاه‌های دیجیتال به دلیل نزدیکی صفحه‌نمایش‌ها به چشم، مدت زمانی که از دستگاه‌هایمان استفاده می‌کنیم و تأثیر تجمعی استفاده از دستگاه‌ها در هر روز،  یک نگرانی ویژه در رابطه با سلامتی انسان ها است.

یک اعلام خطر بزرگ: 

در رابطه با نور آبی، کودکان ممکن است آسیب‌پذیرتر باشند، زیرا چشم‌های آن‌ها همان توانایی فیلتر کردن نور آبی را که چشم‌های افراد بالغ دارند را هم ندارد (آناتومی چشم کودکان). کودکان همچنین تمایل دارند دستگاه‌ها را نزدیک‌تر به چشمان خود نگه دارند که همین امر باعث می شود شدت نور آبی مرئی با انرژی بالا را که به چشمانشان می‌رسد، افزایش می‌دهد.

خطر نور آبی
نور موبایل کودکان
خطر چراغ های مخصوص رشد برای انسان

نور رشد

طول موج اصلی ترین موضوع در رابطه با سلامتی انسان در استفاده از نور می باشد. اگر چراغ های مخصوص رشد گیاه از نوع  HPS،  فلورسنت و یا منابع نوری سنتی باشند، باتوجه به طیف نوری آنها، می توانند برای چشم و حتی سیستم عصبی انسان خطراتی را ایجاد کنند. همانطوریکه دیدید هر چه طول موج کوتاه تر باشد، انرژی بالاتری دارد و در نتیجه نور آبی و منابع تولیدکننده آن در رابطه با سلامتی انسان بیشتر مورد توجه قرار می گیرند.

چراغ های LED مخصوص رشد گیاه با توجه به ویژگی هایی که باید داشته باشند، بیشتر حاوی نور با طول موج های بالاتر (انرژی کمتر مثل hyper red و  far red ) هستند. بنابراین، می‌توان گفت که چراغ‌های رشد نوع LED، در مقایسه با سایر منابع نوری، زیان‌های کمتری دارند. با این حال، اگر به چراغ‌های رشد نوع LED به صورت مستقیم نگاه نکنیم و از آن‌ها به درستی استفاده کنیم، هیچ خطری برای چشم، پوست و یا کودکان نخواهند داشت.

کمیسیون اروپایی سلامت عمومی (Public Health European Commission) در این مقاله (کلیک کنید)، ایمنی چراغ های LED برای سلامت انسان مورد بحث قرار می دهد. طبق این مقاله، چراغ های LED به طور کلی برای انسان بی خطر هستند و هیچ خطری برای سلامتی ندارند.

نتیجه اینکه در مورد خطرات چراغ های مخصوص رشد گیاه پاسخ به سوال مطرح شده در ابتدای این مقاله، بشدت وابسته به منبع نوری استفاده شده می باشد. نور رشد گیاه در چراغ های گلخانه ای LED به طور معمول برای چشم انسان مضر نیست. این نوع نور، بیشتر از همه در طیف مرئی و مادون قرمز واقع می‌شود و اغلب اشعه ماوراء بنفش (UV) یا نور آبی در آن به میزان بسیار کمی وجود دارد.

در مورد نحوه استفاده صحیح از چراغ‌های رشد، توصیه می‌شود که از چراغ‌های رشد به صورت ترکیبی استفاده کنید. به این صورت که از چندین چراغ رشد کوچکتر به جای یک چراغ رشد بزرگ استفاده کنید. این کار باعث می‌شود که نور چراغ‌ها به صورت متمرکز بر روی گیاهان متمرکز شود و از خیره شدن به نور چراغ‌ها جلوگیری شود.

آخرین نسل از چراغ های رشد LED ایمن تر از نسخه های قبلی خود هستند و آنها برای استفاده چه در گلخانه های صنعتی چه در کاربردهای خانگی بی خطر هستند، اگرچه مواقعی بوجود می آید که لاز م است اقدامات احتیاطی در اطراف آنها انجام دهید.

در صورت داشتن هرگونه سوال در مورد نور مخصوص رشد گیاه، می‌توانید با کارشناسان ما تماس بگیرید (از اینجا) و از امتیاز یک مشاوره رایگان در خصوص تامین نور مکمل مخصوص رشد گیاهان و گل های زینتی خانگی یا تامین نور باکیفیت مخصوص گلخانه های صنعتی یا مراکز کشت بافت، کشت هیدروپونیک و مزارع طبقاتی بهره مند شوید.

برای آشنایی با شاخص های اندازه گیری نور رشد گیاهان حتما این مقاله تخصصی را مطالعه فرمایید.

دیدگاه خود را بنویسید

تهران، بلوار آفریقا، نبش کوچه طاهری، برج مرکز تجارت ایران، طبقه ۱۱، واحد ۱ 26291971-021 ... 26291978-021
021-92002920